Murathan Mungan | Aylık Yazı

İşler ve Günler

Nicedir günler işlerle tanımlanıyor yaşamımda. Hep bir ara durup soluklanmayı, sakinleşmeyi bekliyor, dünyaya ve kendime yavaş gözlerle bakacağım sakin günlerin gelmesini ümit ediyorum. Olmuyor. Kendi bildiğini akıyor hayat, içinin debisini.

Dosyalarında bekleyen bazı şiirleri gözden geçiriyorum; şiirlerin adını koyamadığım, ama rahatsızlığını duyduğum yerlerine bir kez daha, bir kez daha bakıyorum. İçimi yatıştırmayan şeyin ne olduğunu zamanın yabancılaştırdığı gözlerimin bulup çıkarmasını istiyorum. Bazen oluyor, bazen bir sonraki sefere kalıyor. Bitmiş şiirlerin sahiden bitip bitmediğinden emin olmak için yeniden okuyorum onları. Bazen bir şiirin yer alacağı kitap ya da o kitapta yer alacağı bölüm hakkında kararsızlığa düşüyorum. Beni, bitmiş olduğuna ikna eden şiirleri kendi aralarında ilişkilendirip bir sıraya koyarak kimi dergilere yolluyorum.

Şiirle ilgili çalışmalarımı dört kitap üzerinde yoğunlaştırdım. Bazı Yazlar Uzaktan Geçer, İkinci Hayvan, Solak Defterler, divan-ı harp şiirleri. Bu kitapların, önceki kitaplarım bazılarıyla akrabalıkları görülüyor. En açık akrabalık ilişkisi İkinci Hayvan ile Metal arasında kurulabilir. Bilenler anımsayacaktır: İkinci Hayvan'ın bazı şiirlerine 2005'te yayımlanan Elli Parça içindeki bölümde yer vermiştim ve kimi okurlarım bu akrabalığı hemen fark etmişti.

Bazı Yazlar Uzaktan Geçer her ne kadar adı nedeniyle Yaz Geçer kitabımla yoğun bir kardeşlik ilişkisini çağrıştırıyorsa da, aralarında tam bir kardeşlikten söz edilemez; adından başlayarak taşıdığı göndermeler gereği benzeyen yanları kadar, özellikle öne çıkardığım benzemeyen yanlarıyla da farklı bir kitap olmaya doğru gidiyor. Bir tekrar kitabı değil bu. Onca yıl sonra yazların hep aynı geçtiğini söylemek mümkün mü? Bu kitabın, kullandığım dil, imge, görüntü ve ses tekniği, yaratılmaya çalışılan atmosfer bakımından Oda, Poster ve Şeylerin Kederi, Başkalarının Gecesi kitaplarımla da benzeştiğini söyleyebilirim.

Bazı Yazlar Uzaktan Geçer, zamanla kazanmış olduğu hacim nedeniyle adını andıklarım arasında ilk yayımlanacak kitap olmaya en yakın aday gözüküyor.

Aralık 1999 yılında tümü numaralanmış 10.000 adet tek baskılık özel bir seçmeler kitabı yayımlamıştım. Doğduğum Yüzyıla Veda adını taşıyan bu kitap, hem geçmiş şiir kitaplarımdan, hem de gelecekte kitap olmaya aday dosyaların içinden seçtiğim şiirlerden oluşuyordu. Sıradan bir seçmeler kitabı değildi bu; kendi içinde çeşitli başlıklar altında başlı başına bir kitap gibi kurgulanıp çatılmıştı. Bölümlerin her biri, çokyüzlü şairliğimin farklı tonlar, izlekler, kaynaklar, sesler, imge düzeni içeren örneklerini yeni bir bağlamda yeniden bir araya getirme esası üstüne kurulmuştu. Nitekim İkinci Hayvan'ın adı, bu kitaptaki "İkinci Metal ya da Yaralı Hayvan" bölümünün başlığından çıktı.

Doğduğum Yüzyıla Veda'da, ön ve arka kapakların içe katlanan kulakçıklarının geçmişi işaret eden ilkinde, o güne dek yayımlanmış şiir kitaplarımın listesi, geleceği işaret eden arkadakinde ise yayımlamayı düşündüğüm kitapların adları yer alıyordu. Bu ikinci listeye şimdi göz attığımızda, aradan geçen 8 yıl içinde söz konusu edilen kitapların bazılarının yayımlanmış olduğu görülür. Bu anlamda Erkekler için Divan, Timsah Sokak Şiirleri, Eteğimdeki Taşlar benim sözüne güvenilir bir şair olduğumun kanıtlarıdır. O listede ayrı birer kitap adı gibi anılıp duyurulan "Ot", "Okuduğum Kitaplar" ise, her birini tek başına kitap yapma fikrinden cayılıp Eteğimdeki Taşlar'a aynı adı taşıyan birer bölüm olarak dahil edilmişlerdir.

Eteğimdeki Taşlar her biri zaman içinde birikerek kendi kitabını yaratacak farklı havuzların şiirlerinden oluşan bir toplamdı. Bu nedenle "Ot" ve "Okuduğum Kitaplar" bu toplama katıldılar.

Günün birinde bütünlemeyi düşündüğüm Solak Defterler en eski kayıtlarıma kadar giden, yıllar içinde farklı havuzlara dağılan toplamları aynı mantıkla bir araya getiren özelliğiyle Eteğimdeki Taşlar'la benzerlik gösteriyor. Hatta divan-ı harp şiirleri'ni dahi bu toplama katıp katmamak konusunda da ikircimliyim.

Adını andığım bu dört kitap içinde, büyük olasılıkla en son yayımlanan Solak Defterler olacaktır.

Siz ne denli programlı olup hedefler belirleseniz de, yaşam her an beklenmedik yüzüyle karşınıza çıkıp, kendinizle yaptığınız sözleşmeleri altüst edebilir. Örneğin, kafamda Dağ gibi bir kitap yazmak düşüncesi yoktu; adeta çıkageldi. İnsan her an kendisine sürpriz yapabilir. Belki yapmalıdır da…

Gelecek günlerin ne göstereceğinin bilinmezlik payını koruyarak şunu söylemek isterim: Solak Defterler'in yayımlanmasından sonra, uzun bir süre şiir yayımlayacağımı sanmıyorum. Bu zaman içinde şairliğimi dinlenmeye çekeceğim; o güne dek yazdıklarımı yeni baştan ve mümkün olduğunca kendinden uzaklaşmış gözlerle okuyarak şiirim ve şairliğim üzerine yeniden düşüneceğim. Belki o belirsiz süre içinde hiç şiir yazmayabilirim. Bu da mümkün. Ani verilmiş bir karar ya da çekilme değil bu; ne zamandır içimde biriken, ama hayata geçmek için uygun, doğru zamanı bekleyen bir dinlenme isteği yalnızca ve şimdi ilk kez burada söylemek fırsatı buldum.

20 kitap sonra her şair mola almak isteyebilir; hatta bazen bu gereklidir.

Şairin Romanı'nın yazılma süreci, beni her seferinde hem şiir üstüne yeniden düşünmeye, derinleşmeye çağırıyor; hem de Şiir Kitabım adını verdiğim, şiir sanatı üstüne görüşlerimi dile getirmeye çalıştığım kitabın malzemesini zenginleştirip harcını karıyor. Yakın takipçim olan okurlar, Şiir Kitabım'ın kimi bölümlerinin "Milliyet Sanat" dergisindeki "Origami" köşemde yayımlandığını biliyorlardır elbet. Bütün bu yeniden düşünme ve konumlanma sürecinin önemli bir parçası olan bu kitabın, şiir ve poetika üstüne söyleyebildiğim temel sözlerimi, görüşlerimi içeren bir kitap –belki de konu hakkında tek kitabım- olmasını ümit ediyorum.

Bugüne kadar katettiğim çok patikalı sarp yolu izleyen okurlarım, zamanı nasıl kullandığım, tasarılarımı kendimce planlayıp varılması gereken hedefler haline getirdiğim -hayatı kendim için ne kadar zorlaştırdığım- konusunda da bilgi sahibidirler.

Yaşamın zaman zaman yolumuzu değiştiren beklenmedikliklerine karşın, çeşitli dönümler, dönemeçler nedeniyle kafamın içini, hayallerimi, tasarılarımı, çekmecelerimi, masamın üzerini okurlarımla paylaşmayı seçtim hep. Bu bağlamda yayımladığım Murathan 95, Doğduğum Yüzyıla Veda, Fazladan Bir Kitap, Yedi Mühür, Elli Parça bu tutumumun tanıkları olsalar gerek.

Belki biraz erken bir konuşmaydı bu, ama olsun dört kitap sonra tekrar konuşuruz.

23 Ağustos 2008

Yaz ekinoksunda paralel evrenler

Herkes için sıcak geçen bu yaz, çeşitli nedenlerle benim için iki kez, hatta üç kez sıcak geçiyor… Gündelik yaşamımda haline yoluna koymam gereken dağınık düzen onca şeyin ağırlığıyla katediyorum yazı, sıcağı, günleri... Hayır, sözü yine "Aylık Yazı"ların gecikmesine, bunun nedenlerine bağlayacak değilim; bunu artık biliyorsunuz, sanırım kabullendiniz de...

Devamı Aylık Yazıda »

yasakmeyve'de "yükdüşüm"

İki ayda bir yayımlanan "yasakmeyve" dergisinin Temmuz-Ağustos 2010 tarihli 45. sayısında...

Aylık Yazı

İşler ve Günler

Yaz ekinoksunda paralel evrenler

yasakmeyve'de "yükdüşüm"

Varlık'ta 3 Şiir

İkinci kez Cunda Adası'nda

kitap-lık'ta 8 şiir

Sözcükler'de bir kez daha 9 şiir

Yakın dostum uzak akrabam Ang Lee

Kadından Kentler Almancada

227 Sayfa'dan son notlar

Katlanmış yirmi parça kâğıt

227 Sayfa'dan Parçalar

227 Sayfa'dan Notlar

Almancada bir söyleşi kitabı

Yeni Kağıt Gemiler

"Şiir Kitabım"dan 12 parça yazı

Katlanmış yirmi bir parça kâğıt

"Binali ile Temir" Şehir Tiyatroları'nda

Beş kısa yazı

Gösteri dergisi'nde üç şiir

kitap-lık'ta 4 şiir

Katlanmış yirmi parça kâğıt

Sözcükler dergisinde yine 9 şiir

Katlanmış altı parça kâğıt

Kâğıt Gemiler

kitap-lık'ta 6 şiir

Varlık'ta yine 4 Şiir

Sözcükler'de 7 şiir

Katlanmış dokuz parça kâğıt

Katlanmış yirmi parça kâğıt

Katlanmış on üç parça kâğıt

"Trabzon Burması" eXchanges'da

"Islık"

Çador İtalyancada

"Magma" Freitext dergisinde

"Mehtaplı Gecelerde Hep Seni Andım" İsveççede

"Gizli Ben" Slovencede

"Sizden Saklı"

Cinen Pereyan

Murathan Mungan ile Söyleşi

Beş yıllık kalkınma programı

Pusulamda dört ibre

Sakin görünen bir yaz

Ekim 2008'de Almanya

Çador Almancada

Doğu Sarayı'nın karton kapak baskısı

İki Öykü Bir Müzikal Sahne Performansı

Hiza Halay Haset

kitap-lık'ta 4 şiir

Varlık'ta 4 şiir

Çavuş'un Sırrı

Katlanmış on iki parça kâğıt

Kerim

Katlanmış yedi parça kâğıt

Hermes'in Kayıp Sözleri

Sözcükler dergisinde 10 şiir

Katlanmış on bir parça kâğıt

Müsamere Toplumu

Kötü Adam Kötü Kadın Aşkı Üzerine Küçük Bir Film

Varlık'ta 9 şiir

Eşyanın Anahtar Olması

İşler ve Günler

Katlanmış sekiz parça kâğıt

Kar Prensi, Maske

Katlanmış on dokuz parça kâğıt

Çador Fransızcada

Erlanger Poetenfest

Rüzgârlı günlerden sonra

Çador Almancaya geliyor

İtalyan yapımı Geyikler Lanetler İstanbul Tiyatro Festivali'nde

Yaz ekinoksunda paralel evrenler

İkinci kez Cunda Adası'nda

Ekim 2008'de Almanya

2010 Sonuna Kadar Düzyazı

kitap-lık'ta 1 şiir

Bir kitap bitirdiğinde, bir köşede durduğunda

Katlanmış on parça kâğıt

Katlanmış on altı parça kâğıt

Ormancini